Hovudregelen: ikkje køyr når du er påverka
Paragrafen byrjar ikkje med eit tal, men med eit prinsipp — og det er vidare enn spørsmålet om kor mange promille du har:
«Ingen må føre motorvogn når han er påvirket av alkohol eller annet berusende eller bedøvende middel.»
Ingen må føre motorvogn når han er påverka av alkohol eller anna berusande eller bedøvande middel. (uoffisiell omsetjing)
Motorvogn omfattar mellom anna personbil, lastebil, motorsykkel og moped. Regelen gjeld ikkje berre alkohol, men òg anna berusande eller bedøvande middel — til dømes rusmiddel og legemiddel som påverkar reaksjonsevna.
Tala: 0,2 i blodet, 0,1 i utandingslufta
Deretter set lova tersklar for når føraren i alle tilfelle blir rekna som påverka av alkohol:
«Har han større alkoholkonsentrasjon i blodet enn 0,2 promille eller en alkoholmengde i kroppen som kan føre til så stor alkoholkonsentrasjon i blodet, eller større alkoholkonsentrasjon i utåndingsluften enn 0,1 milligram per liter luft, regnes han i alle tilfeller for påvirket av alkohol i henhold til bestemmelsene i loven.»
Har han større alkoholkonsentrasjon i blodet enn 0,2 promille eller ei alkoholmengd i kroppen som kan føre til så stor alkoholkonsentrasjon i blodet, eller større alkoholkonsentrasjon i utandingslufta enn 0,1 milligram per liter luft, blir han i alle tilfelle rekna som påverka av alkohol i samsvar med føresegnene i lova. (uoffisiell omsetjing)
Merk midtdelen: ei alkoholmengd i kroppen som kan føre til så stor konsentrasjon. Det lukkar snarvegen «eg drakk nettopp, det har ikkje kome i blodet enno». Det avgjerande er kva alkoholen kan føre til. 0,2 er heller ikkje ei «trygg dose», men ei lovfesta grense der påverknad ikkje treng bevisast særskilt. Ein kan vere påverka også lågare enn dette etter hovudregelen.
«Eg visste ikkje kor høg promillen var» er ikkje eit forsvar
Lova seier dette uttrykkeleg:
«Villfarelse med hensyn til alkoholkonsentrasjonens størrelse fritar ikke for straff.»
Villfaring med omsyn til storleiken på alkoholkonsentrasjonen fritek ikkje for straff. (uoffisiell omsetjing)
Kor høg promille ein bestemt drink gir, kjem an på vekt, kjønn, tid, mat og forbrenning. Det finst inga offisiell tabell som reknar «drikk → promille», og ein kalkulator frå nettet gjer deg ikkje køyrbar. Praktisk konklusjon for prøva: har du drukke, køyr ikkje; er du i tvil om gårsdagen er ute av kroppen, køyr heller ikkje.
Seks timar etter køyring
Ein mindre kjend del av § 22 er forbodet mot å drikke etter køyringa:
«Fører av motorvogn må ikke nyte alkohol eller ta annet berusende eller bedøvende middel i de første seks timene etter at han er ferdig med kjøringen, når han forstår at det kan bli politietterforskning på grunn av kjøringen eller utviser grov uaktsomhet i så måte.»
Førar av motorvogn må ikkje nyte alkohol eller ta anna berusande eller bedøvande middel i dei første seks timane etter at han er ferdig med køyringa, når han forstår at det kan bli politietterforsking på grunn av køyringa, eller viser grov aktløyse i så måte. (uoffisiell omsetjing)
Poenget er at ein førar ikkje skal kunne skjule påverknad frå køyringa ved å seie at alkoholen vart drukken etterpå. Har det skjedd noko som kan føre til politietterforsking, gjeld forbodet dei første seks timane, heilt til prøve er teken eller politiet har avgjort at prøve ikkje skal takast.
Legemiddel: resept er ikkje frikort
For andre middel enn alkohol finst det eigne konsentrasjonsgrenser i forskrift, og lova har dette unntaket:
«Dette gjelder likevel ikke hvor overskridelsen skyldes legemiddel inntatt i henhold til gjeldende forskrivning fra lege eller tannlege.»
Dette gjeld likevel ikkje der overskridinga kjem av legemiddel innteke i samsvar med gjeldande forskriving frå lege eller tannlege. (uoffisiell omsetjing)
Unntaket gjeld dei formelle konsentrasjonsgrensene. Hovudregelen står likevel fast: dersom eit legemiddel faktisk gjer deg uskikka til å køyre trygt, skal du ikkje køyre — sjølv om det er teke etter resept.
Korleis dette blir spurt på teoriprøva
Typiske oppgåver spør etter promillegrensa i Noreg (0,2), om ein kan køyre morgonen etter ein fest (berre dersom ein ikkje er påverka og er innanfor grensene), om uvissa om eigen promille fritek for ansvar (nei), og kva seks-timarsregelen forbyr etter ei køyring som kan bli etterforska. Øv på spørsmål i prøvestil her: første spørsmål utan registrering.
Kjelder
Dei ordrette sitata er frå norsk lovtekst på Lovdata; nynorsk omsetjing og forklaring er uoffisiell studiehjelp. Berre lovteksten er rettsleg bindande. Sida gir ikkje medisinske råd eller tabellar for kor mykje ein kan drikke.
